Provincial Government
Madhesh Pradesh
Ministry of Industry, Tourism and Forest
Province forest Directorate
Divisional Forest Office, Parsa
Birgunj, Parsa, Nepal

Introduction

परिचय

प्राकृतिक सम्पत्ति जल, जमिन र जंगल(वन)को उचित उपयोगको स्थिति कुनैपनि राष्ट्रको सामाजिक उन्नति र विकासको सवालसँग प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्षरुपले जोडिएको हुन्छ । त्यसैले जंगलको उचित सदुपयोग र संरक्षण एवं सम्बर्द्धन गर्न सके सामाजिक तथा आर्थिक क्षेत्रको विकासमा ठूलो टेवा पुग्न जान्छ । हाम्रो देशमा कुल क्षेत्रफलको झण्डै २० प्रतिशत कृषि योग्य जमिनले ढाकेको र २९ प्रतिशत जमिन बनजंगलले ढाकेको छ।

यस खण्डमा वन क्षेत्रको विवरण, वनको किसिम, काठजन्य पैदावारहरूको संकलन र निकासी, लघुवन पैदावारको संकलन र निकासी, बनजन्य वस्तुहरूको विवरण तथा सामुदायिक तथा निजी र धार्मिक वनसम्बन्धी विवरण लगायतका विषयवस्तुहरू उल्लेख गरिएको छ।

पर्सा जिल्लामा करिब ७५,८४३ हेक्टर वन क्षेत्र रहेको छ । जिल्लामा रहेको विद्यमान वनक्षेत्रलाई जिल्लाका सम्पूर्ण जनताको आधारभूत आवश्यकता पुरा गर्न सामाजिक तथा आर्थिक विकास गर्न तथा स्वस्थ वातावरणको प्रवर्धन गर्न र बढ्दो शहरीकरणलाई आवश्यक काठ, दाउरा, वाल्वा, गिट्टी आदी आदि आपूर्ति गर्न राष्ट्रिय वनलाई सरकारद्वारा व्यवस्थित वन, संरक्षित वन, सामुदायिक वन, साझेदारी वन र धार्मिक वनको रुपमा वर्गिकरण गरी सोही अनुसार वनको संरक्षण, संवर्द्धन र सदुपयोग तथा यसको विकास गरिदै आएको छ।

वनअन्य काष्ठ तथा बुट्यान क्षेत्र
अन्य क्षेत्रजम्मा
७५,८४३ हेक्टर३८७ हेक्टर६४,४५३ हेक्टर१,४०,६८२ हेक्टर
स्रोत ः वन अनुसन्धान तथा सर्वेक्षण विभाग, २०१५

तालिका ८.२ : वनजंगल सम्बन्धी विवरण

जम्मा वन क्षेत्र (हेक्टर) ७५,८४३
हस्तान्तरण भएका सामुदायिक वन संख्या
हस्तान्तरित सामुदायिक वनको क्षेत्रफल (हेक्टर) ७.११
सामुदायिक वनबाट लाभान्वित घरधुरी २५५४
सामुदायिक वनबाट लाभान्वित जनसंख्या १८,६१२
सा. वन विकास कार्यक्रम लागुभएका गा.वि.स. ३ (विश्रामपुर,निचुटा र धोबिनी)
जम्मा दर्ता भएका निजी वन संख्या १२६
कबुलीयत बन संख्या
कबुलीयत बन क्षेत्र (हेक्टर) ३.८२
जम्मा दर्ता भएका निजी वन क्षेत्र (हेक्टर) ९४.५२९
जम्मा दर्ता भएका धार्मिक वन संख्या
जम्मा दर्ता भएका धार्मिक वन क्षेत्र (हेक्टर) २८.५
हालसम्म अतिक्रमण भएकोवन क्षेत्र (हेक्टर) ३८१.५
गठन भएका सार्वजनिक कृषिवन समुह संख्या ५४
गठन भएका सार्वजनिक कृषिवन समुहले ओगटेको क्षेत्र (हेक्टर) १७.४३
वन पैदावारमा आधारीत उद्योगको जम्मा संख्या २२२
पर्सा वन्यजन्तु आरक्षले ओगटेको (लगभग) ५७००० हेक्टर
चितवन रा. निकुञ्जले ओगटेको २०१२३ हेक्टर
मध्यवर्ती क्षेत्रले ओगटेको ४९१४ हेक्टर
जिल्ला वन कार्यालयको नियन्त्रणमा १४९७३ हेक्टर
उत्पादन वन क्षेत्र ९८२८.८० ह्ेक्टर
स्रोत ः बार्षिक प्रगति प्रतिवेदन(आ.ब. २०७२÷०७३), जिल्ला बन कार्यालय,पर्सा

तालिका ८.३ वन कार्यालय सम्बन्धि विवरण

जिल्ला बन कार्यालय
सेक्टर वन कार्यालय
इलाका वन कार्यालय
स्रोत ः जिबका,पर्सा

तालिका ८.४ जैविक विविधता तथा वन, वनस्पति, वन्यजन्तु तथा चराचुरुङ्गीको विवरण

प्राथमिकताक्रम अनुसार पाइने मुख्य
मुख्य जङ्गलको नामरुखविरुवा तथा वनस्पतीहरुवन्यजन्तुहरुचराचुरुङ्गीहरु
सालको वन र मिश्रित तराई वनसाल, साज, कर्मा, हर्रो, बर्रो, अमला, टाटरी, कपूरमूनो,
जामून, सिरिष, बाम्नी, सिमल, गुटेल, मसला,
बोरधैगेरो, सातीसाल,दतरंग, कुटाविरो, टिक,
टौकी,काउलो, भोर्ला, बाइलपाते, कुकुर डाइनो,
देब्रेलहरा, गुजोलहरा,खयर, सिसौ, सिमल, हडचुर,
राजवृक्ष, घोडटाप्रे, सिन्दुरे, सर्पगन्धा, घिपला, दतिवन,
बयर,बेल, काउलोआदी
बाघ, रतुवा, दुम्सी,
वनबिरालो, पुडके बदेल,
चितल, लंगुर बादर, रातो
बाघ, स्याल, निलगाई, मुसा,
न्याउरी मुसा, मलसाप्रो,
हाती, गौरीगाई, गोमन सर्प,
अजिंगर
गद्ध, चिल, वनकुखुरा,
मैना, सुगा, ढुकुर, काग,
मयूर, तित्रा, धनेश,
सारस, बकुल्ला, गौथली,
भंगेरो, फिस्टो, कोइली
स्रोतः जिबका,पर्सा

तालिका ८.५ ः बन व्यवस्थापन सम्बन्धी विवरण

बनको किसिमबन संख्याबनको क्षेत्रफललाभान्वित घरधुरी संख्यासमेटिएको गाविसउपभोक्ता संख्या
महिलापुरुषजम्मा
कबुलयती ३.८२८३४२९९९३५६१६५६०
नीजि १२६९४.५२९११८४०
धार्मिक २८.५
साभेदारी १३५७६२४७८०२५१३९४७५९१० ३२७३०४
सार्वजनिक
कृषि बन समुह
४५ १७.४३६७९१३२४३२३०००५४३२
स्रोतः जिबका, पर्सा

तालिका ८.६ ः हस्तान्तरित सामुदायिक वनको विवरण

क्र.सं.सामुदायिक वनको नामठेगानाहस्तान्तरण मितिक्षेत्रफल (हे.)लाभान्वित घरधुरीलाभान्वित जनसंख्या
शिखर सामुदायिक वनविश्रामपुर वडा नं. १ देखि ७२०६५।०३।३२१.१०२९१२९९९
जनता हरियाली सामुदायिक वननिचुटा वडा नं. ४ , ५, ६ , ७ र ८२०६८।०३।३२२.७२५४२३५६१
सागर सामुदायिक वन धोबिनी , २२०७०।०३।३२२.७५७१२८०
तारा सामुदायिक वन धोबिनी , २२०७०।०३।३२०.५४३८२२५
जम्मा ७.११९४२७०६५
स्रोतः जि.व.का. पर्सा, २०७१

तालिका ८.७ ः धार्मिक वनको विवरण ः

क्र.सं. धार्मिक वनको नाम ठेगानाक्षेत्रफल (हेक्टर)कैफियत
दुर्गा मन्दिर बेल्वा —५ , मिलनचोक१२
आमा देवी बिरुवागुठी — १९.५
छोइया देवी बागवाना — ३ , ४ , ५ र ६
जम्मा२८.५
स्रोत ः जिल्ला वन कार्यालय , पर्सा

तालिका ८.८ ः बन पैदावारमा आधारित उद्योगको विवरण

सि.नं.उद्योगको किसिम संख्या
सःमिल तथा भेनियर उद्योग १०३
इट्टा÷टायल उद्योग ४४
कोइला उद्योग
फर्निचर उद्योग ६२
ढुङ्गा क्रशर उद्योग १२
जम्मा २२२
स्रोत ः बार्षिक प्रगति प्रतिवेदन(आ.ब. २०७२÷०७३), जिल्ला बन कार्यालय,पर्सा
Next articleFunctions

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

English EN Nepali NE